زندگى خوارزمى * او ابو بكر محمّد بن عبّاس خوارزمى نويسنده ، لغوى ، اديب ، رحّاله ، فخر خوارزم و صاحب رسائل مشهور است . در خوارزم متولد شد و در آنجا رشد كرد . 1 صاحب تأسيس الشّيعة ، خوارزمى را در عداد مشاهير علماى نحو ذكر كرده و درباره‌ى او چنين گفته است : شيخ ادب و علّامه‌ى عصر خود در علوم عربيّت محمّد بن عبّاس ، ابو بكر خوارزمى است . در نيشابور سكنى گزيد و از ابو على اسماعيل بن محمّد صفّار و ديگر استادان ، استماع كرد . 2 صاحب روضات الجنّات آورده است : خوارزمى در اوان كودكى ، از زادگاهش خارج شد و به گردش در شهرها پرداخت و به ملاقات سيف الدوله حمدان نائل آمد و مدّتى پيش او بماند . نيز به بخارا رفت و مدّتى با ابو على بلعمى مصاحبت كرد ، ولى او را مدح نگفت بلكه هجو كرد . پس از آن ، آهنگ سيستان كرد و والى آن ديار طاهر بن محمّد را مدح گفت و پس از چندى او را نيز هجو كرد . به خاطر اين كار به زندان افتاد ولى پس از مدّتى رهايى يافت . آنگاه ، عزم خوزستان كرد و مدّتى پيش والى خوزستان بماند . سرانجام او را نيز هجو كرد و به سوى نيشابور آمد و از آنجا آهنگ محضر صاحب بن عبّاد كرد . اما آن‌گونه كه از مضمون تواريخ برمىآيد ، بين او و صاحب هم اختلاف افتاد و براى آخرين ( * ) خوارزم ( خوارزم ) عنوان ناحيه و ولايتى واقع در قسمت سفلاى جيحون ( آمودريا ) ، آسياى مركزى قديم كه از ايام بسيار قديم اهميّت فراوانى در تمدّن آسياى مركزى داشته است . ولايت خوارزم ، در قديم دو شهر مهم داشته ، يكى كاث و ديگرى گرگانج . از بلاد ديگر آن زمخشر ، هزار اسب و خيوه بوده است .